Bepaal jij jouw grenzen op grond van pijn of plezier?

In de vorige blogs schreef ik over je grenzen respecteren en laten groeien. Met name je grenzen aan jezelf. Dat kunnen grenzen zijn van jouw zenuwstelsel of jouw lichaam aan jou, of de grenzen die jij je lichaam oplegt. En vandaag wil ik iets delen over deze grenzen die over ons zelf gaan in relatie met onze aandacht en onze bandbreedte voor plezier.

Vaak worden mensen zich pas bewust van hun eigen grenzen als er pijn in het spel komt. Pijn wordt dan de meetlat waarlangs de grens bepaald wordt. Grenzen gevormd door de angst voor pijn zijn vaak alles- of niets grenzen; een aan-uit knop. Bij pijn sluit ons systeem zich af. Om pijn te voelen, heb je pijn nodig.

Ik merk dan ook vaak bij mijn studenten, die met pijn worstelen, dat in het begin als de pijn even weg is, ze deze pijn weer opzoeken om te kunnen weten of het weg is. Hun aandacht is zo gericht op pijn dat ze hierdoor in een vicieuze cirkel van pijn belanden. Hun denken, voelen en bewegen zijn tot een gewoonte geworden die pijn versterkt, meer pijn in de hand werkt en soms tot chronisch pijn en spanningspatronen leidt.. En deze gewoonte maakt dat mensen soms onnodig lang blijven lijden. Waarom?

Pijn en het zenuwstelsel in een notendop

Als we ergens in ons lichaam pijn ervaren, is dat omdat pijnreceptoren in een bepaald gebied in ons lichaam een bepaalde prikkel waarnemen die schade kan opleveren voor het lichaam. We ervaren dat als pijn. Er wordt een bericht gestuurd naar het centrale zenuwstelsel. Zodra de hersenen begrijpen wat er gebeurd is, sturen ze een bericht, naar de spieren om een beweging te maken of beweging te verhinderen zodat er geen verdere schade optreedt en de schade beperkt blijft. Ik noem het een soort beschermingsprogramma.
Ook wordt er van alles in werking gezet in het lichaam om de pijn te helen. Daarnaast wordt de pijn in de geheugenbibliotheek van je hersenen opgeslagen samen met de emoties die geassocieerd worden met de pijn. En iedere keer als er een soortgelijke emotie of sensatie is, sturen je hersenen het beschermingsprogramma voor deze pijn weer naar de spieren.

Naast de fysieke pijn prikkels, veroorzaken onze ‘Er is iets mis’ gedachten en angstige emoties ook prikkels waarop het centrale zenuwstelsel reageert met dit pijn-beschermingsprogramma. Soms blijven we met onze ‘op pijn ge-oriënteerde’ gedachten en emoties prikkels sturen naar de hersenen, lang nadat de eigenlijke fysieke pijn geheeld is.

Die voortdurende pijn prikkeling maakt dat ons zenuwstelsel overprikkeld raakt en steeds gevoeliger wordt voor pijn. Het kan zelfs veranderen hierdoor. Het breidt het oorspronkelijke beschermingsprogramma steeds verder uit en vuurt het steeds vaker en sneller af. Zo kan een enkele pijnlijke plek tot gevolg hebben dat  je hele lichaam en geest chronische gespannen zijn waardoor je alle energie, nieuwsgierigheid en flexibiliteit en bandbreedte in voelen, bewegen, en creatief en oplossend denken verliezen kan.

Dit is een vicieuze cirkel, die we door onze aandacht bewust anders te sturen, kunnen doorbreken. Het mooie is dat zowel het lichaam en ons zenuwstelsel daarna veel meer ruimte krijgen om het zelf helend vermogen aan te spreken.

Venster van tolerantie of venster van plezier?

Naast focussen op wat er pijn doet kunnen we onze aandacht ook richten op wat er oké en fijn voelt. We verbreden daarmee weer onze bandbreedte en variatie in voelen. Ik noem dat het venster van plezier vergroten in plaats van je venster van tolerantie. Wanneer we onze aandacht richten op plezierige sensaties bewegen we uit de angst en alle angst geörienteerde spanningspatronen.

Om plezier te voelen hebben we aan een paar kleine plezierige sensaties genoeg. Die vinden we door aandachtig en kleiner, zachter, langzamer en met zo min mogelijk inspanning te bewegen. Daarnaast is het belangrijk om je intentie te zetten voor het vinden van plezierige sensaties.
Als je bewegingen maakt met heel weinig inspanning, is je brein weer in staat om de verschillen te registreren tussen verschillende bewegingsmogelijkheden en om te kiezen voor wat het meest efficiënt en comfortabel is. Met deze nieuwe keuzes kan het brein, het pijn beschermingsprogramma herschrijven en beter voelende patronen creëren.

Op 21 maart start de cursus ‘Groei jouw eigen aardige grenzen’ waarin ik je begeleid in het vinden van jouw venster van plezier om zo jouw eigen aardige grenzen te groeien. Lees hier meer: